Protegat 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty – co warto wiedzieć?

Protegat 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty to podmiot wyspecjalizowany w obrocie wierzytelnościami, który nie udziela pożyczek, a jedynie nabywa cudze długi, by następnie dochodzić ich spłaty na drodze sądowej i egzekucyjnej. Mechanizm ten oznacza, że jako dłużnik masz do czynienia z nowym wierzycielem dziedziczącym wszelkie wady prawne pierwotnego zobowiązania. W dalszej części artykułu wyjaśniamy, jak powstał ten fundusz, jakie mechanizmy nim rządzą i jak skutecznie bronić się przed jego roszczeniami.

Czym jest i jak działa Protegat 1 NS FIZ?

Struktura prawna Protegat 1 NS FIZ wywodzi się z przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych. Tego typu fundusz sekurytyzacyjny opiera swoją działalność na emisji certyfikatów inwestycyjnych w ramach oferty niepublicznej. Pozyskane w ten sposób środki pieniężne są następnie lokowane w pakiety wierzytelności oraz innych praw majątkowych, które wcześniej należały do banków, firm pożyczkowych czy instytucji finansowych.

Kluczowym elementem funkcjonowania tego podmiotu jest całkowite przejęcie praw przysługujących poprzedniemu wierzycielowi. Fundusz nie tworzy nowych zobowiązań, lecz zarządza portfelami nabytych długów. W praktyce oznacza to, że dłużnik w miejsce pierwotnego pożyczkodawcy otrzymuje wezwanie do zapłaty od zupełnie innej instytucji, która stała się uprawniona do dochodzenia roszczenia na podstawie umowy cesji wierzytelności.

Protegat 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty nie jest pierwotnym wierzycielem, a jedynie podmiotem, który kupuje już istniejące długi i wchodzi w prawa poprzednika, przejmując wraz z nimi wszystkie ograniczenia i wady danego zobowiązania.

Dla osób zadłużonych oznacza to fundamentalną zmianę sytuacji prawnej – wierzyciel staje się wyspecjalizowanym podmiotem inwestycyjnym, którego celem jest wygenerowanie zysku z zakupionego za ułamek wartości nominalnej długu. To właśnie ten mechanizm ekonomiczny sprawia, że fundusz dąży do odzyskania pełnej kwoty wraz z odsetkami i kosztami.

Rola Altus SA i decyzje KNF

Przez wiele lat zarządzanie Protegat 1 NS FIZ leżało w gestii spółki, która pierwotnie nosiła nazwę Altus Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA. Podmiot ten był w centrum uwagi organów nadzoru, a Komisja Nadzoru Finansowego w dniu 14 października 2022 r. wydała decyzję ostateczną, która znacząco zmieniła jego sytuację. Decyzja ta utrzymała w mocy ustalenia dotyczące poważnych nieprawidłowości w bieżącym nadzorze nad zarządzaniem portfelami inwestycyjnymi całej grupy funduszy.

W sentencji tej decyzji Komisja Nadzoru Finansowego uchyliła jednocześnie wcześniejsze rozstrzygnięcie zapadłe 4 lutego 2020 r. w zakresie nałożonych kar. Wobec zmienionej sytuacji finansowej podmiotu, który przekształcił się już w Altus SA, kary pieniężne zostały obniżone do łącznej wysokości 4 750 000 zł za pierwszy typ naruszenia oraz 1 900 000 zł za drugi typ naruszenia, przy czym maksymalny ustawowy wymiar kary za każde z opisanych naruszeń wynosił 5 000 000 zł.

Sprawa dotyczyła między innymi łamania postanowień statutów funduszy w zakresie wyceny aktywów, co stwierdzono wobec takich podmiotów jak Altus NS FIZ Wierzytelności 2, Altus NS FIZ Wierzytelności 3, EGB Wierzytelności 2 NS FIZ, Universe NS FIZ czy Universe 2 NS FIZ. KNF potwierdziła rażący charakter nieprawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z art. 45a ust. 4a ustawy o funduszach inwestycyjnych, co stało się podstawą do cofnięcia zezwolenia na wykonywanie działalności przez Altus SA w zakresie tworzenia funduszy inwestycyjnych otwartych.

Proces przejęcia zarządzania przez Forum TFI

W konsekwencji opisanych decyzji regulacyjnych pojawiła się konieczność zmiany podmiotu zarządzającego. Zgodnie z komunikatem opublikowanym w toku postępowania przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, planowana koncentracja polega na przejęciu zarządzania Protegat 1 NS FIZ przez Forum Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. Procedura ta prowadzona jest na podstawie art. 238a ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.

Forum TFI jest wyspecjalizowanym podmiotem, który koncentruje się na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi zamkniętymi. Spółka ta należy do grupy kapitałowej, w której podmiotem dominującym jest Forum International Holdings Société a responsabilité limitée z siedzibą w Luksemburgu. Przejęcie zarządzania oznacza, że nowy administrator przejmuje pełną odpowiedzialność za strategię inwestycyjną funduszu, nadzór nad aktywami oraz reprezentowanie go wobec dłużników i sądów, co może wpłynąć na sposób prowadzenia przyszłych postępowań windykacyjnych.

Na jakiej podstawie prawnej fundusz dochodzi roszczeń?

Mechanizm dochodzenia roszczeń przez Protegat 1 opiera się na instytucji cesji wierzytelności. Fundusz staje się następcą pierwotnego wierzyciela, jednak aby skutecznie żądać zapłaty, musi w sądzie przedstawić kompletny łańcuch dokumentacji. Obejmuje to zarówno umowę przelewu w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, jak i wyciągi z załączników do umów cesji, które jednoznacznie identyfikują konkretnego dłużnika.

Z naszych obserwacji wynika, że wiele pozwów opiera się na starszym portfelu wierzytelności, co niesie za sobą istotne ryzyko dla wierzyciela. Dług nabyty od instytucji finansowej dziedziczy po niej wszelkie wady prawne – od błędnego wyliczenia opłat po nieskuteczne klauzule w umowie kredytu konsumenckiego. Ponadto, Protegat 1 często kieruje sprawy do e-sądu, licząc na uzyskanie nakazu zapłaty bez faktycznego badania przez sąd głębi merytorycznej sprawy. W tym celu wykorzystuje się nieaktualne adresy do doręczeń korespondencji sądowej, co zwiększa szansę na uprawomocnienie się orzeczenia bez wiedzy dłużnika.

Najczęściej kwestionowanym elementem w sprawach przeciwko funduszom jest sam fakt skuteczności cesji. Jeśli umowa nie wskazuje precyzyjnie konkretnej wierzytelności lub brakuje dokumentu z podpisem urzędowo poświadczonym, powództwo może być oddalone w całości.

Jak zareagować na pozew lub nakaz zapłaty z e-sądu?

Otrzymanie przesyłki z sądu, gdzie powodem jest Protegat 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, wymaga natychmiastowego działania. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód jako e-sąd wydaje nakazy zapłaty bez wnikliwej analizy materiału dowodowego, przez co termin na wniesienie sprzeciwu wynosi jedynie czternaście dni od daty doręczenia odpisu. Zanotowanie precyzyjnego dnia odbioru korespondencji ma tutaj znaczenie fundamentalne, ponieważ spóźnienie się z reakcją powoduje nadanie klauzuli wykonalności i otwiera drogę komornikowi.

W odpowiedzi na pozew lub sprzeciwie od nakazu zapłaty należy podnieść cały wachlarz zarzutów formalnych i materialnych. Do najważniejszych z nich należą:

• brak legitymacji czynnej wynikający z nieskutecznego przelewu wierzytelności,
• przedawnienie roszczenia w pierwotnym terminie wynikającym z umowy,
• nieprawidłowe wyliczenie odsetek i kosztów dodatkowych,
• stosowanie przez pierwotnego pożyczkodawcę niedozwolonych zapisów umownych.

Należy też zwrócić uwagę na próby kontaktu od windykatorów jeszcze przed fazą sądową. Często dzwonią oni, by skłonić do potwierdzenia swoich danych osobowych, numeru PESEL czy adresu. Podanie tych informacji bez uprzedniej weryfikacji zasadności roszczenia może być wykorzystane do przerwania biegu przedawnienia.

Specyfika postępowań z Protegat 1

Opierając się na doświadczeniach związanych z wyrokami takimi jak ten wydany przez Sąd Rejonowy w Legionowie, widać, iż skuteczna obrona procesowa jest możliwa. W jednym z przykładów powództwo zostało oddalone, a dłużnik uwolniony od zobowiązania przekraczającego 30 tysięcy złotych, co wraz z kosztami procesowymi dało znaczącą korzyść majątkową.

Protegat 1 skupuje długi od banków i firm pożyczkowych udzielających tak zwanych chwilówek i wchodzi w prawa pierwotnego wierzyciela. Jest to dość mały podmiot na tle rynku, ale jego schemat działania w sądach jest powtarzalny. Dla dłużnika najważniejsze jest, aby nie pozostawać biernym i nie godzić się automatycznie na warunki przedstawione w pozwie, które nierzadko opierają się na wyliczeniach oderwanych od rzeczywistego stanu zobowiązania.

Kiedy ugoda, a kiedy walka sądowa?

Nie w każdej sytuacji obrona procesowa stanowi optymalne rozwiązanie. Gdy analiza dokumentów wykaże, że dług jest wymagalny, udokumentowany w sposób bezsporny i nie jest przedawniony, dalsze zwlekanie grozi jedynie naliczaniem dodatkowych odsetek ustawowych za opóźnienie. W takich okolicznościach całkiem racjonalną strategią jest podjęcie negocjacji.

Poprowadzenie dialogu z Protegat 1 pozwala niekiedy na zawarcie ugody, która będzie dla dłużnika korzystniejsza niż prawomocne zasądzenie roszczenia i skierowanie sprawy do komornika. Prawomocny wyrok można zaspokajać w ratach, a wywiązywanie się z zawartej ugody co do zasady wstrzymuje naliczanie dalszych odsetek zasądzonych.

Z innej strony, jeśli sprawa znajduje się już w sądzie, a pełnomocnik stwierdzi rażące nieprawidłowości w legitymacji czynnej funduszu lub upływ terminu przedawnienia, właściwym kierunkiem będzie twarda obrona. Przykład z życia wzięty pokazuje przypadek, gdzie wartość przedmiotu sporu sięgała ponad 63 tysiące złotych, a jedynym rozsądnym wyjściem przed skierowaniem sprawy na wokandę było wypracowanie warunków ratalnych. Wybór między ugodą a procesem musi być więc podyktowany rzetelną oceną stanu prawnego konkretnego długu.

Udział Protegat 1 w innych postępowaniach

Działalność funduszu nie ogranicza się tylko do windykacji sądowej. Protegat 1 NS FIZ występuje także jako wnioskodawca w postępowaniach o stwierdzenie nabycia spadku. Przykładem takiej sytuacji jest sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym w Kutnie pod sygnaturą akt I Ns 338/21. Fundusz złożył tam wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po Barbarze Balińskiej, córce Stanisława i Janiny, urodzonej 2 marca 1960 roku zmarłej 19 lutego 2021 roku w Kutnie.

W ramach tego postępowania, zgodnie z treścią ogłoszenia podpisanego przez sędziego Pawła Wrzesińskiego, sąd wezwał wszystkich zainteresowanych, aby w terminie trzech miesięcy od daty publikacji zgłosili się i udowodnili swoje prawa dziedziczenia. Jest to niezwykle istotne dla potencjalnych spadkobierców, ponieważ brak reakcji na takie ogłoszenie grozi pominięciem w postanowieniu spadkowym i utratą możliwości wpływu na losy majątku. Dla funduszu wejście w rolę spadkobiercy lub wyegzekwowanie długu od osób dziedziczących stanowi alternatywną metodę zaspokojenia finansowego.

Szybka reakcja na korespondencję sądową i wezwania do zapłaty to podstawa. Termin na wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty wynosi zaledwie 14 dni, a w sprawach spadkowych na ujawnienie swoich praw sąd daje zainteresowanym 3 miesiące od publikacji ogłoszenia.

Akcje egzekucyjne i możliwe scenariusze obrony

Otwarcie postępowania egzekucyjnego na wniosek Protegat 1 nie przesądza jeszcze o stracie majątku. Kiedy pierwszym dokumentem, jaki dociera do dłużnika, jest zawiadomienie o wszczęciu egzekucji komorniczej, istnieje duże prawdopodobieństwo, że tytuł wykonawczy opiera się na wadliwym orzeczeniu. Błędy proceduralne przy jego wydawaniu wynikają najczęściej z nieprawidłowego doręczenia, na przykład na nieaktualny adres zamieszkania lub nazwisko sprzed zmiany stanu cywilnego.

W takiej sytuacji celem działań obronnych jest doprowadzenie do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Prawnik specjalizujący się w sporach z funduszami sekurytyzacyjnymi składa odpowiednie wnioski i powództwa przeciwegzekucyjne, wykazując brak podstaw do prowadzenia egzekucji. Efektem może być zarówno całkowite odstąpienie komornika od czynności, jak i odzyskanie już zajętych środków zgromadzonych na rachunku bankowym.

Powodzenie obrony przed Protegat 1 Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym zależy od błyskawicznego działania i nieignorowania żadnego dokumentu z sądu lub komornika – od pozwu, przez nakaz zapłaty z e-sądu w Lublinie, aż po zawiadomienie o egzekucji.

W prowadzonych postępowaniach weryfikacji podlega przede wszystkim ciąg dokumentów cesji, autentyczność podpisów notarialnie poświadczonych oraz kompletność wyciągów finansowych. Wszelkie nieścisłości w tym zakresie obnażają słabość pozycji procesowej funduszu, który pozyskuje portfele wierzytelności za ułamek ich nominalnej wartości, a następnie stara się wyegzekwować całość roszczeń z narzutem odsetkowym.