Jak dochodzić swoich praw pracowniczych?

  • W ostatnich latach rośnie liczba pracowników niezadowolonych z traktowania ich przez pracodawców. Spory często dotyczą niewypłaconego wynagrodzenia, problemów z uzyskaniem urlopy wypoczynkowego lub ekwiwalentu za niego… W jaki sposób pracownik może dochodzić swoich praw?



    Pracownik uważający, że jego prawa pracownicze są bezpodstawnie naruszane przez pracodawcę, ma możliwość dochodzić swoich racji w sądzie. Ustawodawca stoi na stanowisku, że osoba zatrudniona jest zawsze słabszą stroną umowy o pracę i dlatego też ustanowił przepisy regulujące m.in. stosunek pracy. Wynika z nich, że ten jest oparty na innych zasadach niż stosunek cywilnoprawny, gdzie strony mają takie same prawa.

    business-1219868_640
    building-1080589_640

    Kto może dochodzić swoich praw pracowniczych na drodze sądowej? Należy zaznaczyć, że dotyczy to wyłącznie pracowników świadczących pracę w oparciu o umowę o pracę. Sąd pracy nie będzie właściwy dla złożenia pozwu, jeżeli pracownik wykonuje zadania w oparciu o jedną z umów cywilnoprawnych. W takiej sytuacji konieczne jest zaadresowanie pisma do sądu rozpatrującego sprawy cywilne. 



    Sprawy o ustalenie stosunku pracy i wynagrodzenie
    Chyba najbardziej popularnymi sprawami trafiającymi do sądu pracy, są sprawy o ustalenie stosunku pracy. Nie jest to przypadek, gdyż wielu pracodawców, w obawie przed kosztami, stara się uniknąć momentu wręczenia swojemu podwładnemu umowy o pracę. Ta najczęściej jest zastępowana umowami cywilnoprawnymi, zwłaszcza zaś umową zlecenie.

    Kiedy można mówić o stosunku pracy? Zgodnie z art. 22 § 1 przez nawiązanie stosunku pracy pracownik „zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem”.



    Jak wygląda dochodzenie umowy o pracę?
    Pracownik, który uzna, że z pracodawcą łączy go faktycznie stosunek pracy, nie umowa cywilnoprawna, może dochodzić ustalenia stosunku pracy. Wówczas sąd bada, czy rzeczywiście doszło do nadużycia ze strony podmiotu zatrudniające. Powód (pracownik) powinien wykazać, że wykonywał polecenia służbowe przełożonego, musiał stawiać się w zakładzie pracy o określonej godzinie czy wykonywał pracę określonego rodzaju.

    employees-1018955_640
    firefighter-807347_640

    Jeżeli sąd przychyli się do informacji przedstawionych przez pracownika i uzna, że strony faktycznie łączył stosunek pracy, pracodawca będzie zobowiązany m.in. do odprowadzenia za swojego podwładnego wszelkich wymaganych przepisami składek. Gdyby pracownik nie otrzymał wynagrodzenia za wykonaną pracę, sąd może na jego rzecz zasądzić określoną sumę pieniędzy. 



    Pomogą inspektorzy z Państwowej Inspekcji Pracy
    Łamanie praw pracowników przez pracodawcę można też zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektorzy bardzo poważnie podchodzą do każdego zgłoszenia i skrupulatnie sprawdzają, czy doszło do naruszeń przepisów prawa pracy.

    Jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone, pracodawca zostanie zobowiązany do ich usunięcia w określonym czasie. W niektórych sytuacjach na podmiot zatrudniający może zostać nałożona kara pieniężna. Taką, w wysokości od 1000 do 30 000 zł, ustawodawca przewidział wówczas, gdy pracodawca nie wypłaca swoim podwładnym wynagrodzenia za pracę w termie.



    O czym pamiętać?
    Niezależnie od tego, czy pracownik zdecyduje się na zgłoszenie nieprawidłowości do Państwowej Inspekcji Pracy, czy przeciwnie – wniesie sprawę do sądu, należy pamiętać, że odpowiednio wcześniej powinien on postarać się o dowody łamania praw pracowniczych. Jest to szczególnie ważne np. przy sprawach o mobbing, gdzie pracownik powinien dysponować dowodami, potwierdzającymi jego słowa.

    office-worker-1149557_640