Niedobór magnezu, zwany hipomagnezemią, oznacza zbyt niski poziom tego pierwiastka w organizmie i może ujawniać się szeregiem objawów od niespecyficznego zmęczenia po zaburzenia rytmu serca. Norma stężenia magnezu w surowicy wynosi zwykle 0,7–1,0 mmol/l, a spadek poniżej granicy referencyjnej wymaga diagnostyki. Zapotrzebowanie dzienne dorosłych mieści się w szerokim przedziale — według różnych źródeł około 310–420 mg na dobę, przy czym wartości zależą od wieku i płci.
Jakie są objawy niedoboru magnezu?
Objawy niedoboru magnezu obejmują uczucie zmęczenia i brak energii, osłabienie mięśni oraz skurcze i drżenia mięśniowe. Występują też parestezje, mrowienie kończyn, zaburzenia czucia oraz zaburzenia snu i koncentracji. Ze strony serca mogą pojawić się kołatania oraz nieprawidłowości w zapisie EKG. W dłuższym przebiegu niedoboru obserwuje się pogorszenie stanu skóry i paznokci, wypadanie włosów, obniżoną odporność oraz zwiększone ryzyko osteoporozy i zaburzeń metabolicznych.
Co powoduje obniżony poziom magnezu?
Do najczęstszych przyczyn należą niewystarczające dostawy magnezu z pożywieniem oraz zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym — na przykład w przebiegu celiakii, przewlekłych biegunek czy po resekcjach jelita cienkiego. Nadmierne utraty magnezu następują przy przewlekłym spożyciu alkoholu, przy długotrwałym stresie oraz wskutek niektórych leków, takich jak diuretyki, inhibitory pompy protonowej czy wybrane antybiotyki. Choroby nerek, zaburzenia hormonalne, oparzenia i stany zapalne trzustki także mogą prowadzić do utraty tego pierwiastka.
Jak badać i leczyć niedobór magnezu?
Ocena poziomu magnezu rozpoczyna się od badania stężenia magnezu w surowicy krwi. W diagnostyce często wykonuje się dodatkowo oznaczenia potasu, wapnia i innych elektrolitów, badania czynności nerek, oraz EKG, które może ujawnić zaburzenia rytmu. W sytuacjach diagnostycznych bywa przydatne badanie wydalania magnezu w moczu.
Leczenie polega na usunięciu źródła niedoboru i zwiększeniu podaży magnezu. W łagodnych przypadkach zalecana jest modyfikacja diety oraz doustne preparaty magnezu — dostępne sole to między innymi cytrynian, mleczan, asparaginian i węglan magnezu. Sole organiczne są lepiej przyswajane niż nieorganiczne. W ciężkich przypadkach stosuje się dożylne podawanie magnezu, zwykle w postaci siarczanu magnezu, a jednocześnie wyrównuje się poziomy potasu i wapnia.
Jakie produkty dostarczają magnez?
Do produktów szczególnie bogatych w magnez należą pestki dyni, nasiona słonecznika, sezam, migdały i orzechy laskowe. Wysoką zawartość magnezu mają też kakao, gorzka czekolada, płatki owsiane, kasza gryczana oraz ryż brązowy. Pełnoziarniste produkty zbożowe i zielone warzywa również przyczyniają się do uzupełniania zapotrzebowania.
Warto pamiętać, że nadmierne dawki magnezu podawane doustnie mogą wywołać biegunki, a stężenie magnezu powyżej wartości referencyjnych określa się jako hipermagnezemię — za górną granicę często przyjmowaną jest 1,1 mmol/l. W przypadku podejrzenia zaburzeń gospodarki elektrolitowej konieczna jest konsultacja z lekarzem i pełna ocena badań.
